Bu yazıda öğreneceksiniz
- ✓ Oyun terapisi nasıl çalışır?
- ✓ Seansta neler olur?
- ✓ Hangi sorunlarda işe yarar?
- ✓ Ebeveynin rolü nedir?
"Oyun oynuyor, ne terapisi bunun?" Bu soruyu pek çok ebeveynden duyuyorum. Ve bu şüphecilik son derece anlaşılır — çocuğun sandıktan oyuncak çıkarıp terapi odasında oynamasının nasıl bir fark yaratabileceği dışarıdan bakınca sezgisel görünmüyor.
Ama oyun terapisi, görünenden çok daha derin bir şey. Çocuğun kelimelerle ifade edemediği duyguları, çatışmaları ve korkuları aktardığı biricik dildir oyun.
Neden oyun?
Yetişkinlerde konuşma terapisinin işe yarıyor olması, çocuğun da oturup konuşarak içini döküp rahatlaması gerektiği anlamına gelmiyor. Çünkü çocuğun beyin ve dil gelişimi buna hazır değil.
Düşünün: 6 yaşındaki bir çocuktan "annen babanın ayrılmasından dolayı neler hissediyorsun?" diye sözel yanıt beklemek, büyük bir çocuktan yabancı bir dilde koşulsuz konuşmasını beklemek gibidir. Ama aynı çocuğa "aile" figürleriyle kum masasında oynamasına izin verdiğinizde, sözel olarak ifade edemeyeceği şeyleri eylemle ortaya koyar.
Seansta neler olur?
Oyun terapisi odası dikkatle seçilmiş araçlar içerir: kum tepsisi, kukla ve bebek figürleri, sanat malzemeleri, tahta araçlar, kart oyunları, hayvan figürleri. Bunlar rastgele değil — her biri farklı temaları (aile, güç, kaygı, saldırganlık, ilişki) dışavurmaya olanak tanır.
Seansta terapist:
- Çocuğun oyununu yargılamadan izler ve adlandırır
- Gerektiğinde oyuna dahil olur, gerektiğinde tanıklık eder
- Tekrar eden temalar ve duyguları zihninde tutar
- Çocuğun "anlattıklarını" ebeveyne çeviri yapar (ailenin onayıyla)
Seanslar genellikle 40–50 dakikadır. Çocuk genellikle ilk seanstan itibaren terapisti "oyun abisi/ablası" ya da "oyun odası" olarak tanımlar ve severek gelir.
Hangi sorunlarda işe yarar?
- Anksiyete ve kaygı bozuklukları
- Öfke düzenleme güçlükleri
- Ayrılık kaygısı ve okul reddi
- Travma sonrası stres (kaza, kayıp, zorbalık, ihmal)
- Ebeveyn ayrılığı ve boşanma uyumu
- Dikkat güçlükleri ve dürtü kontrol sorunları
- Sosyal beceri yetersizlikleri
- Seçici konuşmazlık (selective mutism)
- Kardeş rekabeti ve aile geçişleri
Yaygın yanlış anlamalar
"Çocuk sadece oynuyor, hiçbir şey yapmıyor."
Terapist çocuğun oyununu aktif olarak izler, yorumlar ve müdahale eder. Seans boyunca yoğun bir terapötik süreç yaşanır — terapist için de çocuk için de.
"Çocuk bana ne söylediğini anlatmazsa işe yaramamış demektir."
Gizlilik ilkesi terapinin güvenlik zeminini oluşturur. Ebeveyn genel ilerleme bilgisi alır; ancak içerik çocuğun güvenini korumak amacıyla paylaşılmaz.
"Bir seansta düzelir."
Seans sayısı ve sürecin ilerleyişi her çocuk için farklıdır. Plan; çocuğun yaşı, başvuru konusu, güven ilişkisinin gelişimi, hedefler ve ebeveyn iş birliğine göre düzenli olarak gözden geçirilir.
Ebeveynin rolü nedir?
Oyun terapisi yalnızca çocukla yürümez. Ebeveyn görüşmelerinin sıklığı çocuğun yaşı, başvuru nedeni ve sürecin ihtiyacına göre planlanır. Bu görüşmelerde:
- Evde gözlemlenen değişimler ele alınır
- Ebeveynin tutumunu destekleyecek pratik öneriler verilir
- Gerekirse ebeveyn-çocuk seansı planlanır
Ebeveynin sürece dahil olması, çocukla yürütülen çalışmanın evdeki günlük yaşamla daha bütünlüklü ilerlemesini destekleyebilir.
Uzm. Psk. Dan. Batıkan Polat — İzmir'de çocuk, ergen ve aile danışmanlığı alanında çalışmakta; oyun terapisi sertifikasıyla çocuklarla aktif seans yürütmektedir.